Câu hỏi “nectar khác nước ép chỗ nào” tưởng đơn giản, nhưng từ 1/1/2027 nó có hệ quả tiền bạc — vì thuế tiêu thụ đặc biệt phân loại đồ uống theo đúng những khái niệm đó.
Gốc của mọi định nghĩa: CODEX STAN 247-2005
Tiêu chuẩn chung của Codex Alimentarius về nước quả và nectar, được Uỷ ban Codex thông qua tại kỳ họp thứ 28 (4–9/7/2005). Đây là gốc mà Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản và TCVN của Việt Nam đều tham chiếu.
Codex quy định yếu tố chất lượng, yêu cầu ghi nhãn, thành phần được phép và mức Brix tối thiểu, đồng thời định nghĩa rõ các khái niệm: nước quả · nước quả cô đặc · nước quả chiết bằng nước · purée trái cây · nectar trái cây. Tiêu chuẩn này thay thế toàn bộ các tiêu chuẩn riêng lẻ trước đó cho từng loại quả.
Điểm mấu chốt trong định nghĩa của Codex: nước quả là chất lỏng chưa lên men nhưng có thể lên men, thu được từ phần ăn được của quả lành, chín đúng độ và tươi. Nectar thì được phép pha loãng và thêm đường trong giới hạn cho phép.
Vì sao chuyện định nghĩa lại thành chuyện thuế
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 đánh thuế vào “nước giải khát theo TCVN 12828:2019” có đường trên 5 g/100 ml — 8% từ 1/1/2027, 10% từ 1/1/2028. Cách xác định cụ thể nằm ở Nghị định 360/2025/NĐ-CP.
Nước rau quả và nectar rau quả không nằm trong phạm vi định nghĩa “nước giải khát” của tiêu chuẩn đó — cùng với sữa và sản phẩm từ sữa, thực phẩm dạng lỏng phục vụ dinh dưỡng, nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai, và sản phẩm từ ca cao.
Nhưng chú ý kỹ: “đồ uống có nước ép trái cây” — loại pha loãng, thêm đường, thêm hương — vẫn có thể bị phân loại là nước giải khát và chịu thuế nếu vượt ngưỡng đường.
Ranh giới thật sự
Nói cách khác: ranh giới không nằm ở chỗ có trái cây hay không, mà ở chỗ sản phẩm được phân loại theo tiêu chuẩn nào.
Đây là lý do việc đọc bản tự công bố sản phẩm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tên thương mại trên bao bì không quyết định phân loại pháp lý — số hiệu tiêu chuẩn trên bản công bố mới quyết định.
Cách kiểm tra ngay hôm nay bằng chính hoá đơn
Không cần chờ tới 2027, cũng không cần hỏi nhà cung cấp. Mở hoá đơn ra và nhìn cột thuế GTGT.
Từ 01/01/2026, Nghị định 174/2025/NĐ-CP quy định hàng hoá thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt không được giảm thuế GTGT xuống 8% — phải giữ 10%. Mà nước giải khát có đường trên 5 g/100 ml đã thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt kể từ 01/01/2026, dù 2027 mới bắt đầu thu.
- VAT 8% → sản phẩm được phân loại ngoài phạm vi nước giải khát chịu thuế tiêu thụ đặc biệt
- VAT 10% → đang trong phạm vi đó, và sẽ chịu 8% từ 2027, 10% từ 2028
Đây là lý do hai sản phẩm nhìn giống nhau trên kệ lại có thể nằm hai nhóm thuế khác nhau — và cột VAT nói ra điều đó trước cả khi thuế bắt đầu thu.
Việc anh chị nên làm
Lấy danh mục nguyên liệu đồ uống đang dùng. Với mỗi mã, hỏi nhà cung cấp đúng hai câu:
- Sản phẩm này được phân loại theo TCVN nào trên bản tự công bố?
- Tổng đường là bao nhiêu g/100 ml?
Hai con số đó quyết định hoá đơn của anh chị từ 1/1/2027. Chúng tôi có bảng tính sẵn để rà cả danh mục, gửi miễn phí — 0938 613 408 hoặc b2b.horecaindustry.vn.
Nguồn: CODEX STAN 247-2005 (CXS 247-2005), FAO/WHO Codex Alimentarius · TCVN 12828:2019 · Luật 66/2025/QH15 · Nghị định 360/2025/NĐ-CP